Zarzuty z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii to jedne z najpoważniejszych, z jakimi może zmierzyć się osoba nieposiadająca wcześniejszego kontaktu z systemem wymiaru sprawiedliwości. Wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy, że samo posiadanie narkotyków – nawet w niewielkiej ilości – może stanowić przestępstwo ścigane przez prokuraturę. Konsekwencje mogą sięgać od kary grzywny po wieloletnie pozbawienie wolności, w zależności od rodzaju i ilości środka odurzającego oraz od tego, czy chodzi o posiadanie, handel czy produkcję. W tym poradniku wyjaśniamy, jakie zarzuty mogą zostać postawione w sprawach narkotykowych i jakie konsekwencje prawne grożą za poszczególne czyny.

Najważniejsze wnioski

• Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii wyróżnia kilka typów przestępstw narkotykowych – od posiadania po produkcję i handel
• Samo posiadanie narkotyków jest przestępstwem, ale przy niewielkich ilościach na własny użytek możliwe jest umorzenie postępowania
• Handel narkotykami, ich wytwarzanie i przemyt to przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności nawet do 15 lat
• Przy zarzutach narkotykowych kluczowe znaczenie ma szybkie ustanowienie adwokata – już na etapie przesłuchania przez policję
• Dobrowolne poddanie się leczeniu odwykowemu może być istotnym argumentem łagodzącym w postępowaniu karnym

Spis treści

1. Jakie przestępstwa narkotykowe przewiduje polska ustawa?
2. Posiadanie narkotyków – kiedy przestępstwo, kiedy możliwe umorzenie?
3. Handel narkotykami – rodzaje zarzutów i zagrożenie karą
4. Wytwarzanie i uprawa – co grozi za produkcję narkotyków?
5. Przemyt narkotyków przez granicę
6. Jak wygląda obrona w sprawach narkotykowych?
7. FAQ
8. Podsumowanie

Jakie przestępstwa narkotykowe przewiduje polska ustawa?

Podstawowym aktem prawnym regulującym odpowiedzialność karną za czyny związane z narkotykami jest ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii. Ustawa wyróżnia kilka podstawowych typów przestępstw: posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych, handel narkotykami (wprowadzanie do obrotu, udzielanie, oferowanie), wytwarzanie, przetwarzanie i przerób narkotyków, uprawa roślin, z których można pozyskać środki odurzające (mak, konopie, koka), przemyt narkotyków przez granicę państwową. Dla każdego z tych czynów ustawa przewiduje inne zagrożenie karą – i inne możliwości obrony. Kluczowe znaczenie ma też typ środka odurzającego, jego ilość oraz to, czy sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej lub wobec małoletniego. Te okoliczności kwalifikowane mogą radykalnie podnieść zagrożenie karą. Już na etapie przesłuchania przez policję warto mieć przy sobie adwokata specjalizującego się w prawie karnym.

Posiadanie narkotyków – kiedy przestępstwo, kiedy możliwe umorzenie?

Posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 3. Jednak ustawa przewiduje ważny wyjątek: jeśli posiadana ilość jest nieznaczna i przeznaczona na własny użytek, prokurator lub sąd może umorzyć postępowanie. Jest to tzw. umorzenie na podstawie art. 62a ustawy – możliwe, gdy orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności czynu, a także stopień społecznej szkodliwości. W praktyce oznacza to, że przy niewielkich ilościach (kilka gramów marihuany, pojedyncze tabletki MDMA czy amfetaminy) masz realne szanse na umorzenie. Jednak „nieznaczna ilość” nie jest zdefiniowana ustawowo i zależy od oceny prokuratora i sądu w konkretnej sprawie – co sprawia, że ta sama ilość może być oceniana różnie przez różne organy. Przy zarzucie posiadania z art. 62 ust. 2 (znaczna ilość) zagrożenie karą wzrasta do 10 lat pozbawienia wolności – i tu umorzenie nie wchodzi w grę.

Handel narkotykami – rodzaje zarzutów i zagrożenie karą

Przestępstwa związane z handlem narkotykami są w polskim prawie traktowane znacznie surowiej niż samo posiadanie. Wprowadzanie narkotyków do obrotu, udzielanie ich innym osobom, oferowanie – to czyny zagrożone karą pozbawienia wolności od 1 roku do 10 lat. Jeśli sprawca handluje narkotykami w znacznych ilościach, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej lub wobec małoletniego, zagrożenie karą wzrasta do 15 lat pozbawienia wolności lub kary 25 lat pozbawienia wolności przy typie kwalifikowanym. Szczególnie groźny z prawnego punktu widzenia jest zarzut udzielania narkotyków małoletniemu (osobie poniżej 18 lat) – nawet bezpłatne „poczęstowanie” znajomego poniżej osiemnastki jest przestępstwem kwalifikowanym. W sprawach o handel narkotykami sądy często stosują tymczasowe aresztowanie, a na etapie postępowania przygotowawczego zbierane są obszerne materiały dowodowe – podsłuchy, obserwacja, kontrola korespondencji. Obrona w takich sprawach wymaga doświadczonego adwokata karnego, który włączy się do sprawy jak najwcześniej.

Wytwarzanie i uprawa – co grozi za produkcję narkotyków?

Wytwarzanie, przetwarzanie i przerób środków odurzających lub substancji psychotropowych to przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Przy typie kwalifikowanym – gdy wytwarzana jest znaczna ilość – zagrożenie wzrasta do 12 lat. Uprawa maku lub konopi innych niż włókniste (czyli marihuany) jest odrębnym przestępstwem – i tu liczy się zarówno skala uprawy, jak i cel (własny użytek vs. sprzedaż). Przy uprawie na własny użytek, w niewielkiej skali, możliwe jest łagodniejsze potraktowanie, ale nigdy nie ma pewności bez analizy konkretnej sprawy. Produkcja narkotyków syntetycznych (metamfetamina, amfetamina, MDMA) jest traktowana przez organy ścigania wyjątkowo poważnie, szczególnie gdy odbywa się w tzw. laboratoriach narkotykowych.

Przemyt narkotyków przez granicę

Przemyt narkotyków przez granicę państwową to przestępstwo z art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii – jedno z najsurowiej karanych. Podstawowe zagrożenie to kara pozbawienia wolności od roku do 10 lat. Przy znacznych ilościach lub działaniu w ramach zorganizowanej grupy przestępczej – od 3 do 15 lat, a w przypadku typów kwalifikowanych nawet kara 25 lat. Przy zatrzymaniu na granicy z narkotykami niemal zawsze stosowane jest tymczasowe aresztowanie, a sprawa trafia do sądu okręgowego (ze względu na wyższe zagrożenie karą). Warto wiedzieć, że „nieświadomość” przewożenia narkotyków to argumentacja, która pojawia się w wielu sprawach – i która wymaga bardzo sprawnej obrony, bo organy ścigania traktują ją z dużą podejrzliwością.

Jak wygląda obrona w sprawach narkotykowych?

Obrona w sprawach narkotykowych zależy od rodzaju zarzutu, ilości narkotyków i okoliczności sprawy. Przy posiadaniu nieznacznej ilości na własny użytek – głównym celem jest doprowadzenie do umorzenia postępowania na podstawie art. 62a, ewentualnie do warunkowego umorzenia lub kary w zawieszeniu. Przy poważniejszych zarzutach – handel, wytwarzanie, przemyt – obrona skupia się na kwestionowaniu materiału dowodowego, legalności czynności procesowych (czy podsłuchy i przeszukania były legalne), wykazaniu mniejszej roli oskarżonego w ewentualnej grupie przestępczej oraz na okolicznościach łagodzących (dotychczasowa niekaralność, przyznanie się, podjęcie leczenia). Dobrowolne poddanie się leczeniu odwykowemu może być istotnym elementem strategii obrony, bo sądy przychylnie patrzą na oskarżonych, którzy rozumieją problem uzależnienia i podejmują kroki, żeby sobie z nim poradzić. Niezależnie od rodzaju zarzutu – adwokat karny powinien być zaangażowany jak najwcześniej, najlepiej już przy pierwszym przesłuchaniu przez policję.

FAQ

Czy za posiadanie jednego jointa grozi więzienie? Teoretycznie tak – posiadanie narkotyków jest przestępstwem. W praktyce przy nieznacznej ilości na własny użytek prokurator lub sąd może umorzyć postępowanie. Wiele zależy od okoliczności i od tego, jak sprawę poprowadzi adwokat.

Czy muszę mówić policji, skąd mam narkotyki? Masz prawo do milczenia – możesz odmówić składania wyjaśnień bez podawania przyczyny. Skorzystaj z tego prawa i skontaktuj się z adwokatem przed złożeniem jakichkolwiek oświadczeń.

Co to jest warunkowe umorzenie postępowania w sprawach narkotykowych? Warunkowe umorzenie oznacza, że sąd umarza postępowanie na okres próby (zazwyczaj 1–2 lata), nie orzekając kary. Jeśli w tym czasie nie popełnisz kolejnego przestępstwa, postępowanie zostaje definitywnie umorzone i nie masz wyroku skazującego.

Czy leczenie odwykowe może pomóc w sprawie karnej? Tak. Podjęcie dobrowolnego leczenia przed lub w trakcie postępowania to okoliczność łagodząca, którą sądy biorą pod uwagę przy wymiarze kary. W niektórych przypadkach możliwe jest zawieszenie postępowania na czas leczenia.

Jak długo trwa sprawa o przestępstwo narkotykowe? Proste sprawy o posiadanie mogą zakończyć się w kilka miesięcy. Sprawy o handel lub przemyt, zwłaszcza grupowe, mogą trwać kilka lat.

Podsumowanie

Zarzuty z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii są poważne i mogą mieć daleko idące konsekwencje – od wpisu do Krajowego Rejestru Karnego po wieloletnią karę pozbawienia wolności. Zakres możliwej obrony i szanse na łagodniejsze potraktowanie przez sąd zależą w dużej mierze od tego, jak szybko i skutecznie zadziała adwokat. Jeśli Ty lub ktoś bliski stanął przed zarzutem narkotykowym, nie zwlekaj – skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Marek Wasilewski w Gdyni jak najszybciej. Im wcześniej, tym więcej opcji obronnych pozostaje do wyboru.