Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych to szybsza i tańsza droga niż proces, bo nie wymaga wykazywania winy, ale obejmuje wyłącznie zdarzenia w szpitalach udzielających świadczeń w ramach NFZ i ma górne limity – obecnie 239 131 zł przy uszkodzeniu ciała lub zakażeniu. Pozew pozwala dochodzić pełnego odszkodowania, zadośćuczynienia i renty bez ustawowego limitu, lecz trwa dłużej i wymaga udowodnienia odpowiedzialności placówki. Przyjęcie świadczenia z Funduszu oznacza zrzeczenie się dalszych roszczeń za szkody ujawnione do dnia złożenia wniosku.

Wyjaśniamy, jak działa Fundusz i kiedy lepiej od razu skierować sprawę do sądu.

Spis treści

1. Czym jest Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych?
2. Ile można otrzymać z Funduszu i w jakim terminie?
3. Kiedy lepiej wybrać pozew przeciwko szpitalowi?
4. Jak wybór jednej drogi wpływa na drugą?
5. Fundusz czy pozew – porównanie najważniejszych różnic
6. Jak przygotować wniosek do Funduszu?
7. Najważniejsze wnioski
8. FAQ
9. Podsumowanie

Czym jest Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych?

Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych to państwowy fundusz celowy, którym dysponuje Rzecznik Praw Pacjenta i z którego wypłaca się świadczenia kompensacyjne bez ustalania winy lekarza czy szpitala. Przepisy ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta regulujące ten system obowiązują od 6 września 2023 r., a dawne wojewódzkie komisje do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych zlikwidowano 1 lipca 2024 r.

Zdarzeniem medycznym jest zakażenie, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia albo śmierć pacjenta, których z wysokim prawdopodobieństwem można było uniknąć przy leczeniu zgodnym z aktualną wiedzą medyczną lub przy zastosowaniu innej dostępnej metody. Fundusz obejmuje jednak tylko zdarzenia związane ze świadczeniami finansowanymi ze środków publicznych udzielanymi w szpitalu (art. 67q ustawy).

Ile można otrzymać z Funduszu i w jakim terminie?

Ustawa przewiduje świadczenie od 2000 do 200 000 zł przy zakażeniu albo uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia oraz od 20 000 do 100 000 zł dla każdego uprawnionego bliskiego w razie śmierci pacjenta (art. 67s). Kwoty są co roku waloryzowane i od 6 września 2026 r. wynoszą odpowiednio od 2393 do 239 131 zł oraz od 23 914 do 119 566 zł.

Wniosek składa się do Rzecznika Praw Pacjenta w ciągu roku od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie, nie później jednak niż w ciągu 3 lat od zdarzenia (art. 67t ust. 3). Ustawowa opłata wynosi 300 zł, podlega corocznej waloryzacji i jest zwracana, jeśli świadczenie zostanie przyznane. Rzecznik wydaje decyzję w ciągu 3 miesięcy od otrzymania kompletnego wniosku, po opinii zespołu lekarzy. Po uprawomocnieniu decyzji masz 30 dni na oświadczenie o przyjęciu świadczenia, a wypłata następuje w ciągu 14 dni.

Kiedy lepiej wybrać pozew przeciwko szpitalowi?

Pozew jest zwykle lepszym wyborem, gdy szkoda jest poważna i trwała, a jej wartość przekracza limity Funduszu. Tylko w procesie można uzyskać pełne zadośćuczynienie, zwrot wszystkich kosztów leczenia i opieki, utraconych zarobków oraz rentę na przyszłość (art. 444 i 445 Kodeksu cywilnego).

Droga sądowa wymaga jednak wykazania błędu lub zawinionego zaniedbania, szkody i związku przyczynowego – najczęściej za pomocą opinii biegłych, co wydłuża postępowanie. Roszczenia o naprawienie szkody na osobie przedawniają się co do zasady po 3 latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i osobie zobowiązanej (art. 442¹ kc). Więcej piszemy w artykułach o błędzie medycznym i zakażeniu szpitalnym.

Jak wybór jednej drogi wpływa na drugą?

Obu dróg nie można prowadzić równolegle, a ostateczne skutki wywołuje dopiero przyjęcie świadczenia. Postępowania przed Rzecznikiem nie wszczyna się, a wszczęte umarza, jeżeli w tej samej sprawie toczy się proces, zapadł prawomocny wyrok albo otrzymałeś już odszkodowanie od osoby odpowiedzialnej (art. 67v).

Złożenie oświadczenia o przyjęciu świadczenia jest równoznaczne ze zrzeczeniem się roszczeń o odszkodowanie, rentę i zadośćuczynienie za szkody, które ujawniły się do dnia złożenia wniosku (art. 67zc ust. 2). Jeżeli zrezygnujesz ze świadczenia lub nie złożysz oświadczenia, droga do sądu pozostaje otwarta. W czasie postępowania przed Rzecznikiem przedawnienie roszczeń nie biegnie (art. 67w ust. 2).

Fundusz czy pozew – porównanie najważniejszych różnic

Najważniejsze różnice dotyczą zakresu placówek, wymogu wykazania winy, wysokości świadczeń i czasu trwania postępowania.

Kryterium	Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych	Pozew cywilny
Zakres	szpitale, świadczenia finansowane przez NFZ	każda placówka, także prywatna
Wina	nie trzeba jej wykazywać	trzeba wykazać błąd i związek przyczynowy
Wysokość	do 239 131 zł (od 6 września 2026 r.)	bez ustawowego limitu, z rentą i kosztami leczenia
Termin złożenia	rok od dowiedzenia się, maksymalnie 3 lata od zdarzenia	co do zasady 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie
Czas rozpatrzenia	decyzja w ciągu 3 miesięcy od kompletnego wniosku	zwykle znacznie dłużej

Jak przygotować wniosek do Funduszu?

Dobrze przygotowany wniosek zawiera dokładny opis zdarzenia, wskazanie szpitala, datę, w której dowiedziałeś się o szkodzie, oraz kopię dokumentacji medycznej (art. 67u ustawy). Trzeba też złożyć oświadczenia, że w sprawie nie toczy się proces i nie uzyskałeś odszkodowania z innego źródła.

O uzyskaniu pełnej dokumentacji piszemy w artykule o udostępnianiu dokumentacji medycznej. Od decyzji przysługuje odwołanie do Komisji Odwoławczej do spraw Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych, które również podlega opłacie (ustawowo 200 zł, waloryzowane), zwracanej w razie uchylenia decyzji.

Najważniejsze wnioski

• Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych wypłaca świadczenia bez ustalania winy, ale tylko za zdarzenia w szpitalach udzielających świadczeń w ramach NFZ.
• Od 6 września 2026 r. świadczenie wynosi od 2393 do 239 131 zł przy zakażeniu lub uszkodzeniu ciała oraz od 23 914 do 119 566 zł na osobę w razie śmierci pacjenta.
• Wniosek do Funduszu składa się w ciągu roku od dowiedzenia się o szkodzie, najpóźniej 3 lata od zdarzenia.
• Przyjęcie świadczenia oznacza zrzeczenie się roszczeń za szkody ujawnione do dnia złożenia wniosku, a rezygnacja z niego pozwala wystąpić do sądu.
• W czasie postępowania przed Rzecznikiem Praw Pacjenta przedawnienie roszczeń cywilnych nie biegnie.

FAQ

Czy mogę złożyć wniosek do Funduszu po zabiegu w prywatnej klinice?

Nie. Fundusz obejmuje wyłącznie zdarzenia związane ze świadczeniami finansowanymi ze środków publicznych udzielanymi w szpitalu. Szkody z leczenia prywatnego można dochodzić w procesie cywilnym.

Czy po wniosku do Funduszu mogę jeszcze pozwać szpital?

Tak, jeśli nie przyjmiesz świadczenia. Zrzeczenie się roszczeń następuje dopiero z chwilą złożenia oświadczenia o przyjęciu świadczenia.

Ile trwa postępowanie przed Rzecznikiem Praw Pacjenta?

Decyzja powinna zapaść w ciągu 3 miesięcy od otrzymania kompletnego i opłaconego wniosku. Termin wstrzymuje się na czas uzupełniania dokumentów.

Kto może złożyć wniosek po śmierci pacjenta?

Wniosek mogą złożyć krewni pierwszego stopnia, małżonek niepozostający w separacji, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz osoba żyjąca z pacjentem we wspólnym pożyciu. Każdemu z nich świadczenie przysługuje odrębnie.

Podsumowanie

Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych sprawdza się przy szkodach umiarkowanych, gdy zależy ci na szybkim rozstrzygnięciu bez dowodzenia winy, natomiast pozew jest właściwy przy poważnych, trwałych skutkach i zdarzeniach nieobjętych Funduszem. Jeżeli doznałeś szkody w związku z leczeniem i zastanawiasz się, którą drogę wybrać, umów konsultację i skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Marek Wasilewski w Gdyni, aby ocenić dokumentację i realną wartość roszczenia.