Przeprowadzka z dzieckiem bez zgody drugiego rodzica jest w Polsce dopuszczalna tylko wtedy, gdy drugi rodzic nie ma pełni władzy rodzicielskiej albo sąd wcześniej rozstrzygnął, gdzie dziecko ma mieszkać. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, zmiana miejsca zamieszkania dziecka jest istotną sprawą, o której decydują wspólnie, a przy braku porozumienia – sąd opiekuńczy (art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

W Kancelarii Adwokackiej Marek Wasilewski w Gdyni takie sprawy pojawiają się najczęściej po rozstaniu rodziców. Wyjaśniamy, kiedy potrzebujesz zgody drugiego rodzica, jak uzyskać zgodę sądu na przeprowadzkę z dzieckiem i co grozi za wyprowadzkę na własną rękę.

Spis treści

1. Czy można przeprowadzić się z dzieckiem bez zgody drugiego rodzica?
2. Kiedy zgoda drugiego rodzica nie jest potrzebna?
3. Jak uzyskać zgodę sądu na przeprowadzkę z dzieckiem?
4. Czym kieruje się sąd, rozstrzygając o zmianie miejsca zamieszkania dziecka?
5. Co grozi za przeprowadzkę z dzieckiem bez zgody?
6. Co może zrobić rodzic, którego dziecko zostało przeniesione do innego miasta?
7. Najważniejsze wnioski
8. FAQ
9. Podsumowanie

Czy można przeprowadzić się z dzieckiem bez zgody drugiego rodzica?

Nie, jeśli oboje rodzice mają pełną władzę rodzicielską. Zgodnie z art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, a w orzecznictwie i praktyce sądów rodzinnych zmianę stałego miejsca zamieszkania dziecka zalicza się właśnie do takich spraw – podobnie jak wybór szkoły czy leczenie wymagające poważnej decyzji.

Znaczenie ma także art. 26 Kodeksu cywilnego. Jeżeli rodzice mieszkają osobno i oboje mają władzę rodzicielską, miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania tego rodzica, u którego dziecko stale przebywa. Przeprowadzka zmienia więc także rytm kontaktów z drugim rodzicem, szkołę i otoczenie dziecka. Zgoda wyrażona „przy okazji” bywa później kwestionowana – najlepiej, by porozumienie było pisemne i określało nowe zasady kontaktów.

Kiedy zgoda drugiego rodzica nie jest potrzebna?

Zgoda drugiego rodzica nie jest potrzebna, gdy nie ma on władzy rodzicielskiej w zakresie decydowania o miejscu pobytu dziecka. Dotyczy to sytuacji, w których sąd:

• pozbawił drugiego rodzica władzy rodzicielskiej albo ją zawiesił,
• powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę drugiego do określonych obowiązków i uprawnień (art. 58 § 1a i art. 107 § 2 k.r.o.), o ile w tym zakresie nie zostawił mu współdecydowania o miejscu pobytu dziecka,
• wcześniej sam rozstrzygnął, że dziecko może zamieszkać w nowej miejscowości.

Zawsze trzeba sprawdzić treść wyroku rozwodowego lub postanowienia sądu – rodzic z ograniczoną władzą może zachować prawo współdecydowania o miejscu zamieszkania dziecka.

Jak uzyskać zgodę sądu na przeprowadzkę z dzieckiem?

Jeżeli drugi rodzic się nie zgadza, składasz do sądu opiekuńczego wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka, czyli o wyrażenie zgody na zmianę jego miejsca zamieszkania. Właściwy jest sąd rejonowy (wydział rodzinny) miejsca zamieszkania dziecka (art. 569 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego), a opłata od wniosku wynosi 100 zł.

1. Opisz we wniosku nowe miejsce zamieszkania, warunki mieszkaniowe, szkołę lub przedszkole oraz powód przeprowadzki.
2. Przedstaw propozycję kontaktów z drugim rodzicem po zmianie miejsca zamieszkania, w tym kto pokryje koszty dojazdów.
3. Jeżeli sprawa jest pilna, rozważ wniosek o zabezpieczenie – w sprawach dotyczących pieczy nad dzieckiem sąd co do zasady orzeka o nim po przeprowadzeniu rozprawy (art. 756¹ k.p.c.).

Przed wydaniem rozstrzygnięcia sąd umożliwia obojgu rodzicom złożenie oświadczeń (art. 582 k.p.c.). Zanim trafisz do sądu, warto rozważyć mediację rodzinną – ugoda, w której rodzice ustalają nowe zasady kontaktów, często kończy spór szybciej niż postępowanie.

Czym kieruje się sąd, rozstrzygając o zmianie miejsca zamieszkania dziecka?

Sąd kieruje się dobrem dziecka, a nie interesem któregokolwiek z rodziców. Ocenia, czy przeprowadzka nie pogorszy sytuacji dziecka i czy pozwoli zachować jego więź z drugim rodzicem.

W praktyce znaczenie mają między innymi:

• wiek dziecka, jego zdanie (jeśli jest na tyle dojrzałe, by je wyrazić) i przywiązanie do dotychczasowego otoczenia,
• warunki mieszkaniowe, edukacyjne i zdrowotne w nowym miejscu,
• realna możliwość utrzymywania kontaktów z drugim rodzicem po przeprowadzce,
• to, czy dziecko ma rodzeństwo – rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie,
• gotowość rodzica do respektowania relacji dziecka z drugim rodzicem.

Co grozi za przeprowadzkę z dzieckiem bez zgody?

Przeprowadzka bez zgody drugiego rodzica, który ma pełną władzę rodzicielską, narusza zasadę wspólnego decydowania i może obrócić się przeciwko rodzicowi, który zdecydował samodzielnie. Sąd, rozpoznając później sprawę o władzę rodzicielską lub kontakty, oceni taką postawę jako lekceważenie praw dziecka do kontaktu z drugim rodzicem.

Możliwe konsekwencje to zmiana rozstrzygnięcia o miejscu zamieszkania dziecka, ograniczenie władzy rodzicielskiej, jeśli dobro dziecka jest zagrożone (art. 109 k.r.o.), a przy utrudnianiu kontaktów ustalonych przez sąd – zagrożenie nakazaniem zapłaty określonej sumy za każde naruszenie (art. 598¹⁵ k.p.c.). Wyjazd z dzieckiem za granicę to odrębne, poważniejsze zagadnienie, które omawiamy we wpisie o uprowadzeniu rodzicielskim za granicę.

Co może zrobić rodzic, którego dziecko zostało przeniesione do innego miasta?

Rodzic, którego nie zapytano o zgodę, powinien niezwłocznie zwrócić się do sądu opiekuńczego. Może wnieść o rozstrzygnięcie co do miejsca zamieszkania dziecka, o uregulowanie władzy rodzicielskiej i kontaktów, a w pilnych sytuacjach – o zabezpieczenie na czas trwania postępowania.

Warto działać szybko i zbierać dowody, np. korespondencję potwierdzającą brak zgody. Im dłużej dziecko przebywa w nowym miejscu, tym większe znaczenie sąd przypisuje stabilności jego sytuacji. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, czym różni się decydowanie o sprawach dziecka od samych spotkań, przeczytaj wpis o władzy rodzicielskiej i kontaktach z dzieckiem.

Najważniejsze wnioski

• Gdy oboje rodzice mają pełną władzę rodzicielską, o zmianie miejsca zamieszkania dziecka decydują wspólnie (art. 97 § 2 k.r.o.).
• Przy braku porozumienia zgodę na przeprowadzkę z dzieckiem wydaje sąd opiekuńczy właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka.
• Zgoda drugiego rodzica nie jest potrzebna, jeśli sąd pozbawił go władzy lub ograniczył ją tak, że nie obejmuje decyzji o miejscu pobytu dziecka.
• Sąd ocenia przeprowadzkę przez pryzmat dobra dziecka, w tym możliwości utrzymania więzi z drugim rodzicem.
• Samowolna przeprowadzka może skutkować zmianą orzeczenia o pieczy nad dzieckiem i innymi zarządzeniami sądu.

FAQ

Czy po rozwodzie mogę przeprowadzić się z dzieckiem do innego miasta?

To zależy od treści wyroku rozwodowego. Jeżeli oboje rodzice zachowali pełną władzę rodzicielską, potrzebna jest zgoda drugiego rodzica albo orzeczenie sądu opiekuńczego. Jeżeli władza drugiego rodzica została ograniczona i nie obejmuje decyzji o miejscu pobytu dziecka, możesz zdecydować sam.

Ile kosztuje wniosek o zgodę sądu na przeprowadzkę z dzieckiem?

Opłata sądowa od wniosku o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka wynosi 100 zł. Mogą dojść koszty opinii biegłych i pełnomocnika.

Czy zgoda drugiego rodzica musi być na piśmie?

Przepisy nie wymagają formy pisemnej, ale zgodę ustną trudno udowodnić. Pisemne porozumienie, określające też nowe zasady kontaktów, chroni oboje rodziców przed sporem.

Czy przeprowadzka w obrębie tego samego miasta też wymaga zgody?

Zmiana mieszkania w tej samej miejscowości, która nie wpływa na szkołę ani kontakty z drugim rodzicem, zwykle nie jest istotną sprawą dziecka. Ocena zależy jednak od okoliczności.

Podsumowanie

Przeprowadzka z dzieckiem bez zgody drugiego rodzica jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy ten rodzic nie współdecyduje o miejscu pobytu dziecka. W pozostałych przypadkach potrzebne jest porozumienie albo zgoda sądu opiekuńczego, który oceni zmianę miejsca zamieszkania dziecka przez pryzmat jego dobra i więzi z obojgiem rodziców. Jeżeli planujesz przeprowadzkę albo nie zgadzasz się na wyjazd dziecka, skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Marek Wasilewski w Gdyni, aby przygotować wniosek do sądu i propozycję kontaktów, która ma realną szansę zostać zaakceptowana.